Lastik
nasıl seçilir?
Temel tavsiyeler
 Tavsiye
edilmeyenler
1. Gerektiğinde geçici olarak kullanılacak stepne dışında
farklı ebattaki lastikleri
2. Aynı dingil üzerinde (tek dingilli veya çift dingilli olması
farketmez) farklı tip lastikleri
3. Araç üreticisinin tavsiye ettiğindan daha düşük yük endeksli
ve daha düşük hız gruplu lastikleri
araçlara ( ve römorklarına ) takmak yasaktır.
Tavsiye
edilenler
Lastiklerin :
• markası
• ebadı
• kullanım koşulları (ör; yol, kar, arazi..vb)
• yapısı: radial veya çapraz katlı (konvansiyonel)
• hız grubu
• yük endeksi aynı olmalıdır.
Farklı lastikler takılabilir mi?
Araca üzerinedeki lastiklerden farklı lastikler takılabilir
mi? Aracın aynı dingil üzerinde ki lastiklerinin:
• markasının
• ebadının
• kullanım koşullarının (ör; yol, kar, arazi..vb)
• yapısının: radial veya çapraz katlı (konvansiyonel)
• hız grubunun (T, H, V, W…)
• yük endeksinin aynı olmasını gerektirir.
Neden hız grubuna uymak gereklidir?
Yaz lastikleri için:
Aracın teknik onayı (homologasyonu), aracın üzerinde takılı
olan lastiklerin hız grubunun yük endeksinin, lastiğin araca
uygun özellikler taşıdığını belirtir.
Ebadın hız grubu ve yük endeksi, güvenlik, uyum ve konfor
sağlaması için araç üretici firma tarafından belirlenmiştir.
Hız grubu, sadece lastiğin hız limitlerini değil aynı zamanda
GÜVENLİK / PERFORMANS / SÜRÜŞ KONTROLÜ bileşenlerinin ulaşabileceği
en yüksek dayanıklılık noktasını belirtir.
Bunun yanında, her zaman aracın üzerindeki lastikten daha
yüksek hız gruplu lastik takılabilir. “Ancak Otomobillere
ve römorklarına, lastiğin üzerinde belirtilenden veya araç
üreticisinin tavsiye ettiğinden daha düşük hız gruplu sahip
lastik takmak kesinlikle tavsiye edilmez”.
Kış lastikleri için:
Kış lastikleri içinse, hız grubu tavsiye edilen orjinal lastikten
bir birim düşük olabilir (H yerine T, V yerine H vb…). Araca
düşük hız grubu lastik takıldığı zaman, aracın hızının lastiğin
belirttiği hız limitini geçmemesi gerekir.
Lastik nasıl okunur?
Lastiklerinizin yanağında yazılı olan sayılar şu anlama gelir
Bu sayılar lastiğin boyutunu ve özelliklerini belirtir.
Örnek olarak Michelin 4X4 Diamaris 285 / 35 R 22 102 W ‘i
alıcak olursak:
285 : Kesit genişliğini
35: Lastiğin Serisi, 35 seri
R: Lastiğin radyal olduğunu gösterir
22: Jant çapı (inç cinsinden)
102: Yük endeksi; burada 850 Kg
W: Hız grubu; burada 270 Km/h’a karşılık gelir
Sırt deseni ne işe yarar?
Sırt kauçuğu tüm hava koşullarında aynı yol tutuş performansını
göstermez.
Lastik sırt deseni, zemindeki suyun kanallardan tahliyesini
sağlarken lastiğin yolla temasını ve yol tutuşunu sağlar.
Birkaç bin saniyede, sırt deseni suyu kanalarda toplar ve
zeminle temas noktası haricinde de suyu boşaltır.
Doğru basınç değeri ne olmalıdır?
Doğru hava basıncı güvenlik ve uzun ömürlülük için etkendir.
Lastiğin hava basıncı lastik soğukken kontrol edilmelidir.
Sıcakken kontrol ediliyorsa, tavsiye edilen hava basıncından
4 PSI daha fazla hava basmak gerekir.
Lastiğin güvenliği ve uzun ömürlülüğü, özellikle kullanım
şartlarına uygun hava basıncı kullanılmasına bağlıdır. Hava
basıncının çok yüksek veya yetersiz olması sırt kauçuğunun
zeminle en uygun temasını engeller. Bu durum sadece lastiğin
düzensiz ve/veya hızlı aşınmasını yol açmaz, aynı zamanda
yol tutuşunun bozulmasına ve yuvarlanma direncinin artmasınada
(daha fazla yakıt tüketimi) sebep olur.
Kullanılacak basınç değeri, lastik üreticisi ve araç üreticisi
tarafından belirlenir. Bu göstergeler aracın kullanım kılavuzunda
veya aracın kelebek camında belirtilmiştir. (kapının iç kısmında
/ benzin kapağında vs…)
Karavan ve römorklar için doğru basınçlar hangileridir?
“Römork’un arabaya” takılı olduğu durumlarda en iyi direksiyon
hakimiyeti için, Michelin’in size tavsiyesi:
Araba lastiklerinin
basıncı (radyal lastikli):
Aracın tavsiye edilen basıncına kıyasla, arka lastiklerinin
basıncının (soğukken) 4 – 7 PSI arttırmak gerekir.
Eğer tavsiye edilen “arka lastik diğer kullanımlarının” basınç
değerleri zaten 4 – 7 PSI yüksekse, mevcut basıncın korunması
tavsiye edilir.
Karavan veya
römork lastiklerinin basıncı:
Karavan veya römork üreticisinin herhangi bir başka önerisi
olmadığı hallerde , lastikleri soğukken 44 PSI şişirilinebilir.
Energy lastikler yakıttan tassarruf ettirir.
Bugün, lastiklere ayrılan bütçe yakıta harcanan bütçenin
yaklaşık 1/10’u kadardır.
Sabit hızda ve normal kullanımda, aracı ilerletmek için gereken
enerjinin %20’si lastikler tarafından harcanır (ki bu, lastiklerin
temel görevidir).
“Energy lastik” lerin 1993’te icat edilmesiyle belirgin bir
yakıt tassarrufu sağlandı. Lastiğin sırt kauçuğunda silika
kullanılması, gerçekten sürüş direncini azaltmaya yardımcı
olur.
Sonuç : 100 km’de 8 litre harcayan orta sınıf bir aracın
yakıt tasarrufu 0.3 litredir.
Lastiklerimi nasıl daha uzun süre kullanırım?
1. Ayda bir ve özellikle yüksek hızla yol yapmadan önce lastiklerin
hava basıncını kontrol ediniz.
Doğru basınç güvenlik ve uzun ömürlülük için etkendir.
Basınç kontrolü (araç 3 km’den daha az km yapmışken) lastik
‘soğukken’ gerçekleştirilmelidir. Araç üreticisinin uyarıları
doğrultusunda hareket ediniz ve lütfen stepneyide unutmayınız.
2. Her lastik değişiminde, supabı değiştiriniz.
Supap sızdırmazlığı, ve dolayısıylada lastiklerinizin uzun
ömürlü olmasını sağlar. Ancak supap merkezkaç kuvveti etkisiyle
yıpranır.
3. Titremeleri ortadan kaldırmak için aracınıza balans yaptırmanız
gerekir.
Böylece, lastiklerin ve aynı zamanda süspansiyon, direksiyon
aksamlarının vb. erken aşınması engellenmiş olur.
4. Aracın ön düzen ayarlarını kontrol ettiriniz.Ayrıca aracın
rot ayarını (to-in, kamber) kontrol ettirniz. Böylelikle lastiklerinizin
düzensiz ve hızlı aşınmasını engellemiş olursunuz. Lastiklerinizin
yerlerini değiştiriniz (rotasyon). Kötü bir rot ayarı düzensiz
aşınmaya yol açar.
Lastiği ne zaman değiştirmeliyiz?
Lastik patladığında,
yetkili kişi lastikte kalıcı bir hasar fark ederse.
Lastik araç
üreticisinin tavsiyelerine uygun değilse : yanlış ebat, araç
üreticisinin tavsiye ettiğinden daha düşük hız grubu, araç
üreticisinin tavsiye ettiğinden daha düşük yük endeksi, yanlış
ürün grubu (binek / kamyonet).
Lastik üreticisi
tarafından tavsiye edilen kullanım sınırının altındaysa.
Lastikte
düzensiz aşınma meydana geldiyse.
Lastikte
eskime belirtileri görülüyorsa.
Lastikte
güvenliği tehlikeye atacak kopmalar veya deformasyonlar oluştuysa.
Yapılacak genel kontroller
Bakım
Kötü bakılmış veya zarar görmüş bir lastik her an patlayabilir
: yolcularınızın ve kendinizin güvenliğini riske atmayın.
Sökme ve takma
Sökme ve takma işlemleri için bu konuda yetkiliye (bayii)
gitmenizi tavsiye ederiz.
Lastiklerin basıncı (stepne dahil)
Özellikle sıcak havanın etkisiyle, tüm lastikler hava kaybeder
: lastiklerinizin basıncını ayda bir defa ve tüm uzun yolculuklardan
önce kontrol ediniz.
Basınç kontolünü her zaman lastikler soğukken yapınız (arabanın
durdurulmasından en az 3 saat sonra veya 3 km’den daha az
sürdükten sonra).
Basıncı çıplak gözle kontrol etmek mümkün olmayacağı için
bir basınç ölçerden yararlanın.Hava pompalarına entegre olmuş
basınç ölçerlere güvenmeyin; çünkü çoğunlukla belirsizdirler.
Lastiğin yanağında yazılı olan yük kapasitesini hiçbir zaman
aşmayın. Fazla yük ısınmaya yol açar ve buda patlamaya sebep
olabilir.
Yolda tehlike
Eğer aracınızla cam kırıklarının, kayaların üzerinden geçmek
zorunda kaldıysanız veya lastiğinizi virajda sürttüyseniz,
lastiğinizde bir takım dış zararlar olup olmadığını kontrol
ediniz. Eğer gözle görülemeyecek zararların varlığından şüpheleniyorsanız,
bir yetkiliden (bayii) lastiği sökmesini ve kontrol etmesini
isteyiniz.
Eğer karda veya çamurda takıldıysanız, kurtulmak için patinaj
yapmayınız. Kendi etraflarında dönerken, lastikler ısınır,
yıpranır ve hatta patlayabilir.
Çıkma lastikler
Bir önceki kullanıcının, lastikleri kötü kullanmış ve lastiklere
güvenliğinize tehlikeye atacak kötü iç hasarlar vermiş olabileceğini
de unutmayınız.
Kış şartlarına uygun bir lastiğin önemi
Kış lastiği, kar lastiğinden de öte, tüm kış koşullarında
araç sürebilmeniz için tasarlanmıştır:
Her türlü
zeminde: karlı, ince buzlu, buzlu, nemli veya ıslak zeminlerde,
derin su birikintilerinde ve aynı zamanda soğuk ve kuru yollarda…
Her türlü
kış hava koşulunda: yağmur çiselediğinde, sağanakta veya aksine
çok kuru ve ayazda…
çok düşük
hava sıcaklıklarında.
Muadil lastik değişimlerinin sonuçları
Muadil lastik değişiminin aracınızın performansı üzerindeki
etkisi
• Lastik ebadını değiştirmek son derece önemlidir. Fren mesafesinden,
motor performansına, yakıt tüketimden, egzoz sistemine veya
aktarma organlarına kadar etki edebilir. Orjinal lastikleri
değiştireceğiniz zaman, güvenlik nedenleriyle, mümkün olduğunca
orjinal lastik ölçüsüne en aykın ölçüyü takmak gerekir. Lastik
ebadı değiştirilirken kesit genişliği arttırılırken, yanak
yüksekliği azaltılır.Yanak yüksekliği azaltılmış bir lastik,
estetik görünse de , genel olarak daha sert bir sürüş çıkarır.
Bu değişikliklerle birlikte jantlarınızın ölçüsünüde değiştirmeyi
düşünmelisiniz.
• Aracınızın direksiyonundaki en farkedilebilir değişiklik,
direksiyon hareketlerine daha hızlı bir cevap verme kabiliyeti
ve virajlarda ki bir sürüş kontrolüdür. Aracınız, zeminle
temas eden kauçuk kısmı sayesinde zemin değişikliklerine daha
iyi uyum sağlar. Otomobil ve sürüş tutkunları için, muadil
lastik takmak heyecanı arttırır ancak yollardaki bozukluklarla
olan teması da arttırır.Michelin size bir uzmanla (bayii ile)
görüşmenizi tavsiye ediyor.
Kış mevsiminde lastiklerin şişirilmesi
Soğuk havalarda, hava sıcalığıyla beraber lastiğin hava basıncıda
düşer. Örneğin, ortamın 20 derece olduğu bir yerde, 29 PSI
şişirilmiş bir lastiğin basıncı, ortamın sıcaklığının 8 derece
olduğu bir yerde, manometre üzerinde 27,5 PSI olarak okunabilir.
Dolayısıyla hava sıcaklığı yanıltıcı bir etken olabilir ve
lastiğin kesin olarak az şişirilmiş olduğunu göstermez. Yani,
kışın lastiklerinizi fazla şişirmeniz gereksizdir.
Uzun sure kullanılmadan bekleyen lastiklerinize dikkat
ediniz
Az kullanılıyor veya hiç kullanılmıyor olsa da, lastikler
yaşlanır. Bunu lastiğin sırt kauçuğunda ve yanağında meydana
ve kimi zamanda karkasta deformasyona sebep olan çatlaklardan
anlayabiliriz. Lastikleri, ozon (lambalar, elektrik motorları),
elektrik boşalması (batarya jeneratörleri), aynı şekilde çözücü,
yağlayıcı ve yakıt gibi maddelerin varlığından uzak, temiz
bir yer içinde saklamak gerekir.
Uzun süre çalıştırılmamış araçlara dikkat edin! Uzun süre
park halinde kalan karavan, römork, gemi taşıyıcısı veya tüm
diğer araçlara takılmış lastikler, bazen yaşlarına bağlı olarak
bozulmalar gösterebilir. Hareketsiz kaldıkları zamanlarda,
aracın yüklerini hafifletin ve lastikleri güneş ışınlarından
koruyun. Eğer lastiklerinizin üzerinde yüzey çatlakları ve
bozulmalar ortaya çıkarsa, lastiklerinizi, durumlarını değerlendirebilecek
bir uzmana (bayii) gösteriniz.
Aynı sebeplerden ötürü, stepnelerin lastiklerine dikkat edin.
Çok yaşlı olabilir ve yaşlılık belirtileri gösteriyor olabilirler
veya yıpratıcı veya ısı kaynağı olan ürünlerle temas etmiş
olabilirler. Tüm bu uygunsuzluklar, ciddi sonuçlar doğurabilir:
aracın yol tutuşunda zayıflama, lastiğin yıpranması ve hatta
patlaması.
Balans
Balansı kötü yapılmış lastik, titremelere yol açabilir. İyi
bir balans ayarı, yani ağırlıkların iyi bir şekilde dağılımı,
bu titremeleri azaltır ve daha konforlu bir sürüş imkanı verir.
Ön düzen :
Ön düzen ayarı, tüm tekelerleklerin, zemin üzerinde
ve kendi aralarında doğru yönü göstermesini sağlar. Lastiklerdeki
kötü bir ön düzen ayarı, yol tutuşu azaltır ve lastiklerin
ömürlerini kısalmasına, düzensiz aşınmaya sebep olur. Bir
uzmana lastiklerinizin ön düzen ayarını düzenli olarak kontrol
ettirin ve her 10 000 – 12 000 km’de bir lastiklerinizin yerlerini
değiştirin.
Neden arabanın arkasına yeni veya daha az kullanılmış
lastikler takılır?
Aracınız ister arkadan çekişli ister önden çekişli olsun,
beklenmeyen, zor durumlarda (ani frenleme, sert viraj…) ve
özellikle ıslak zeminlerde daha fazla güvenlik sağlamak için
en yeni lastikleri arka tarafa takmanızı öneriyoruz.
Yapılan birçok test, ön tarafın kontrolünün arka tarafınkinden
daha kolay olduğunu gösterdi.
Önden çekişli araçlarda ki günümüzde araçların çoğunluğu
önden çekişlidir, ön lastikler arka lastiklere göre daha hızlı
aşınır.
Ön tarafa takılan yeni lastikler:
• Aracın kontrolü değişecektir; çünkü ön/arka dengesi ters
çevrilmiş olacaktır.
Aracın ön tarafında daha az yol tutuş hakimiyetine alışmış
olan sürücü, bu durumda zorlanacaktır.
• Kaygan bir yolda, arka taraf, ön tarafa göre daha az yol
tutuş sergileyecektir. Bu şekilde sürücünün, arka tarafı kontrol
etme şansı kalmayacaktır. Bu durum aracın yoldan çıkmasına
(spin atmasına) sebep olacaktır. Sadece deneyimli bir sürücü
bu kötü durumla başa çıkabilecektir.
Arka tarafa takılan yeni lastikler:
• Araç kontrolü sürücünün alıştığı şekilde olacaktır (lastik
değişiminden öncekine benzer); çünkü aracın yol tutuşu aynı
olacaktır.
• Lastiklerin yol tutuşu daha iyi olacaktır; sürücü aracı
kontrol edebilecek ve sorunsuz bir şekilde virajı alabilecektir.
Bu nedenle Michelin size:
- virajlarda daha iyi yol tutuş
- yüksek güvenlik
için arka tarafa yeni veya en az kullanılmış lastikler takarak
alınan riski azaltmanızı öneriyor.
Her lastik değişiminde supapları değiştirmek gerekir
mi?
Supap, lastiğinizin sızdırmazlığının garantisi; ve aynı zamanda
lastiklerinizin sızdırmazlıkla ilgili en önemli unsurlarındandır.
Merkez kaç kuvvetinin etkisiyle, aracınız 100 km/s hızla ilerlerken,
supap tam dolu bir şişe suya eşit gelen 1.7 kg’lık bir güce
maruz kalır.
Kullanım esnasında, yaşlanarak yıpranır.O halde, her lastik
değişiminde supapları değiştirmek kaçınılmazdır.
Bir supapın maliyetinden tasarruf etmek isterken, güvenliğinizi
veya lastiklerinizin uzun ömürlülüğünü tehlikeye attığız unutulmaması
gereken bir durumdur. Lastik satıcınızın, lastik değişimleriniz
esnasında, supapları değiştirdiğinden emin olunuz.
Lastiklerim bitmiş mi?
Michelin lastiklerinde, lastiğin omuzlarındaki Bibendum’lar,
sırt kauçuğunun ortasına yerleştirilmiş 1,6 mm.lik aşınma
sınırının yerini gösterir.
1,6 mm.lik aşınma sınırı, sırt deseninin veya kanalların
içindeki küçük kabartılardır.
Eğer lastik diş derinliği bu seviyeye inerse (1.6 mm.lik
sınır), lastiklerinizi değiştirmeniz gerekir; çünkü bu sınır
güvenliğiniz için yeterli değildir.
Michelin, lastik diş derinliğinin 1,6 mm.’lik sınıra gelene
kadar beklememenizi tavsiye eder.
Islak yolda, eski bir lastiğin kullanılması, suda kızaklamayla
kontrol kaybı riskini arttırır. Lastiğin aşınmış sırt deseni,
bu durumda lastiklerinizin altında biriken suyu boşaltamaz
ve aracınızın kontrolünü kaybetmenize sebep olur.
Karda iyi bir yol tutuş garanti etmek için, lastiklerinizi,
diş derinliği 3.5 mm’ye indiği zaman değiştirmeniz tercih
edilir.
Neden kış lastikleri kullanıyoruz?
Kışın yollar, yazın olduğundan her zaman daha az güvelidir;
yol şartları karlı, buzlanmış ve hatta hafif ıslak bile olsa
yol tutuş kış aylarında, yaz aylarına göre daha zordur.
Kış lastiği, suyun tahliyesi için tasarlanmış özel yapısı
sayesinde, suda kızaklama riskini azaltır.
Bir yaz lastiğinden daha derin kanallara sahip olan kış lastiği,
daha iyi bir yol tutuş ve mükemmel bir çekiş gücüne sahiptir.
Esasında, kış lastiği kar üzerinde daha iyi tutunabilmek için
yaz lastiğine oranla çok sayıda kılcal kanala sahiptir. Kış
lastiği, soğuk hava derecelerine adapte olabilen ve daha iyi
bir frenleme sağlayan özel bir kauçuk ile silika karışımından
oluşur.
Aracın 4 tekerleğine kış lastiği takılması
Kışın, kalkıştaki performansı arttırmak için çoğunlukla sadece
aracın çekiş yönüne göre aracın ön veya arka lastiklerine
kış lastikleri takma eğilimimiz vardır. Fakat bu, iyi performans
ve en iyi güvenliği sağlamak için yeterli değildir. 2 kış
lastiğiyle, sadece hareket etmeyi güvence altına alırsınız.
Arabanıza daha iyi hakim olabilmek ve güvenliğinizi garanti
altına almak için, aracınıza 4 tane kış lastiği takmanız önerilir.
- Sadece ön tarafa takılmış kış lastikleriyle sağlanan bir
çekiş, arka tarafta dengesizlik yaratır ve aracın yoldan çıkma
(spin atma) riskini arttırır.
- Sadece arka tarafa takılmış kış lastikleriyle ilerlemek
ise ön tarafta bir dengesizlik oluşturur ve virajlarda dümdüz
gitme riski yaratır. |
